ورزش و تکنولوِ‍‍ژی

آزمون‌های روانشناختی:
· آزمون بررسی یکپارچه عملکرد دیداری شنیداری (IVA)

اهمیت توجه بینایی: درفعالیت های ورزشی، توجه بینایی به اطلاعات بافت محیطی ضروری است. در بسیاری از مهارت‌ها، اگرورزشکاران درآغاز کاربه نشانه های مهم توجه نکنند، احتمال موفقیت آنها بسیار کم می‌شود. توجه به توپ و سرویس زننده در والیبال ، تصمیم گیری درباره نوع حرکت مدافع بسکتبال، تعیین محل ارسال پاس در فوتبال و... همه وابسته به توجه موفقیت آمیز بازیکن به نشانه های بینایی قبل از شروع حرکت است. جستجوی محیط از طریق بینایی به فرد کمک می‌کند تا اطلاعات لازم برای تصمیم گیری در این موارد را کسب کند: چه اعمالی را انجام دهد، چگونه اجرا نماید و چه زمانی آغاز کند.
اهمیت توجه شنوایی: در محیط ورزشی اطلاعات شنوایی زیادی به ورزشکار می رسد؛ مانند صدای تماشاچی، بازخورد مربی، سوت داور و... . توجه شنوایی مناسب ورزشکار در کنار توجه بینایی منجر به یک تصمیم گیری مناسب جهت عملکرد بهینه می شود.
آزمون IVA ، به طور دقیق به تفکیک 5 نوع دقت شامل دقت متمرکز، دقت پیوسته، دقت انتخابی، دقت تقسیم شده و دقت متناوب در دو سطح دیداری و شنیداری نیزمی پردازد.
دقت متمرکز: دقت متمرکز به توانایی پاسخ دهی به محرک های حسیِ دیداری و شنیداری به صورت مجزا اطلاق می‌گردد. افرادی که دارای دقت متمرکز خوبی هستند معمولا از دقت عمومی خوبی برخوردار بوده و می توانند با سرعت مناسب نسبت به انواع محرک های دیداری و شنیداری واکنش نشان دهند، بعلاوه این افراد عموما می توانند محرک های ساده را از هم تفکیک نموده و واکنش نشان دهند.
دقت متناوب: دقت متناوب توانایی انعطاف پذیری ذهنی فرد را برای تغییر توجه از محرک های مختلف به یکدیگر نشان می‌دهد، محرک هایی که عمدتا پیچیده بوده و نیازمند فرآیندهای شناختی عالی تر هستند. برای یک تصمیم گیری سریع ورزشکارباید منابع مختلفی از اطلاعات را مورد استفاده قرار دهد.مثلاً یک مهاجم فوتبال که پشت خط مرکزی صاحب توپ شده،ممکن است به نخستین دریافت کننده نگاه کندتابفهمدکه آیا او در منطقه پشت خط دفاع قرار دارد یا نه؟اگر در این منطقه قرار نداشت، باید دریافت کننده دیگری را پیداکند.در این فاصله،باید مطمئن شودکه مدافع در حال دور کردن توپ(تکل)یا جلوگیری از ارسال پاس نیست.برای انجام این کار بازیکن باید توجه را بین منابع اطلاعاتی بیرونی و درونی به‌سرعت جابحا کند.
دقت پیوسته : دقت پیوسته شامل توانایی ورزشکار برای برای حفظ و نگهداری توجه و واکنش های رفتاری مناسب در طول یک فعالیت طولانی و مداوم است. بنابراین می تواند تحت تاثیر مسائل روانی نیز قرار گیرد. به این معنا که فرد باید بتواند در مدت زمانی طولانی دقت و تمرکز خود را بر روی محرکی خاص و یا مجموعه ای از محرک های دیداری و شنیداری حفظ نماید. در برخی از ورزش‌ها مثل روتین ژیمناستیک اگرتوجه فرد مکرراًً بین منابع اطلاعاتی مناسب و نامناسب انتقال یابد، می‌تواند مشکلاتی را ایجاد نماید.یعنی اگر توجه را مدتی طولانی بر روی منبع اصلی اطلاعات متمرکز نماید، موفق تر خواهد بود.در برخی ورزش‌ها مانند بوکس حتی یک لحظه انحراف توجه، به تغییر نتیجه مسابقه منجرمی‌شود.
دقت تقسیم شده : دقت تقسیم شده درجه بسیار بالایی از توجه بوده و به توانایی فرد برای پاسخگویی همزمان به چند محرک (یا تکلیف) و یا جوانب مختلف و متعدد یک محرک دلالت دارد. فرد باید بتواند به طور همزمان یک مساله را از چند جهت مورد بررسی قراردهد و یا چند مساله مختلف را همزمان مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد، بنابراین لازم است فرد از توانای استدلال و حافظه خوبی نیز برخوردار باشد و بعلاوه سیالیت روانی نیز داشته باشد تا بتواند با تمرکز برروی تمام اجزا با آرامش به حل مسائل بپردازد. برای مثال فردی که در حال رانندگی است و یا فردی که شطرنج بازی می کند باید توانایی دقت تقسیم شده خوبی داشته باشند تا بتواندد علاوه بر پیش بینی حرکات (سایر راننده ها/ بازیکن مقابل) مسیر درست خود را نیز پیدا نموده و به هدف برسند.
دقت انتخابی : دقت انتخابی بیانگر توانایی حفظ و نگهداری مجموعه ای از واکنش های رفتاری و شناختی توام با دقت و توجه در شرایطی است که علاوه بر محرک اصلی و هدف، محرک های مزاحم متعددی وجود دارد. بدین معنا که ورزشکار باید بتواند در بین مجموعه ای از محرک های مزاحم که باعث حواس‌پرتی می‌گردند، محرک اصلی را شناسایی نموده و بر روی آن متمرکز گردد. برای مثال در زمین فوتبال حرکت بازیکن حریف، محرک اصلی محسوب می‌گردد و سایر محرک ها، مانند سر و صدای تماشاگران محرک مزاحم محسوب می‌شوند. ورزشکارحرفه‌ای باید بتواند بر علائم مرتبط تمرکز کند،توجه خودراحفظ کند وبه اقتضای شرایط توجه خودراتغییردهد.
· آزمون VIENNA ( آزمون بررسی مولفه های شناختی)
مجموعه آزمون VIENNA یکی از پرکاربردترین ابزارها برای بررسی مولفه های شناختی و عملکرد ذهنی می باشد. این مجموعه شامل آزمون های متعددی بوده و مولفه های متعددی از قبیل توجه و تمرکز، یادگیری، حافظه، هوش، شخصیت، انگیزش، عملکرد تحصیلی، عملکرد شغلی، عملکرد ورزشی، و... را مورد بررسی قرار می‌دهد.
آزمون MR:
آزمون MR به منظور ارزیابی ادراک فضایی طراحی شده است. به عبارت دیگر توانایی ورزشکار برای تصویر سازی ذهنی و سازماندهی محتوی فضایی را مورد بررسی قرار می‌دهد.
آزمون ZBA:
آزمون ZBA، به منظور ارزیابی قدرت پیش بینی ورزشکار از حرکت و جنبش اشیاء طراحی شده است. به عبارت دیگر این آزمون به بررسی این مساله می پردازد که ورزشکار تا چه اندازه می تواند تغییرپذیری اشیاء را درک نموده و پاسخ های خود را متناسب با این تغییرات حرکتی و سرعتی ارائه دهد. مثلاً وقتی فوتبالیست خط دفاع ، شوت زدن یار مهاجم را پیش بینی کند( پیش بینی فضایی) و زمان انجام آن را نیز حدس بزند(پیش‌بینی زمانی) می‌تواند حرکت دفاعی خود را همزمان(با زمان واکنش مساوی صفر) انجام دهد.این عمل او در کنترل کردن توپ بسیار مؤثر است.
آزمون AHA:
آزمون AHA، به ارزیابی نگرش های افراد نسبت به فعالیت کاریشان می پردازد. دیدگاه فرد نسبت به فعالیتی که در آن درگیر است، توانایی و عملکرد فرد در انجام آن، انگیزه نسبت به فعالیت، توانایی روبه رویی با شکست، میزان علاقه مندی فرد نسبت به فعالیت اجرایی، دقت و تمرکز و بطور کلی دامنه‌ای از ویژگی‌های شخصیتی مرتبط با فعالیت مدنظر در این آزمون مورد بررسی قرار می‌گیرد.
آزمون NVLT:
آزمون NVLT، به منظور ارزیابی غیرکلامی یادگیری و حافظه دیداری کوتاه مدت طراحی شده است. این آزمون کمک می‌کند تا بتوانیم ارزیابی دقیقی از وضعیت حافظه دیداری کوتاه مدت فرد، شیوه به یاد سپاری و پردازش اطلاعات دیداری وی به دست آوریم. بعلاوه شرایط هیجانی فرد حین یادگیری مفاهیم دیداری نیز مورد بررسی قرارمی‌گیرد.
حافظه بینایی در بسیاری از ورزش‌ها اهمیت بسزایی دارد.مثلاً زمانی که اسپکر از زمین جدا شده و بر زدن اسپک تمرکز کرده است از اطلاعات حافظه بینایی خود برای به یاد آوردن جایگیری حریف استفاده کند.
· آزمون SPQ20 ( آزمون بررسی ویژگی های شخصیت در ورزشکاران)
این پرسشنامه به منظور بررسی ویژگی‌های شخصیتی و ابعاد روانی مرتبط با عملکرد ورزشی، در ورزشکاران و مربیان طراحی شده و 20 ویژگی و صفت شخصیتی را در4 حوزه روانی مورد بررسی قرار می‌دهد.این پرسشنامه اطلاعات بسیار مفیدی در ارتباط با فرآیندهای ذهنی/شناختی/روانی و مهارت‌های روانی یک ورزشکار در اختیار می‌گذارد. هدف اصلی از اجرای این پرسشنامه این است که به ورزشکار کمک کند تا بتواند ابعاد روانی و شخصیتی مرتبط با عملکرد خود را شناخته و بدین طریق عملکرد خود را بهبود‌ بخشد. این 4 حوزه عبارتند از : اعتماد به نفس و انعطاف پذیری روانی، انگیزه پیشرفت و رقابت طلبی، روحیه ورزشکاری (اخلاق ورزشی) و قدرت طلبی و روحیه پرخاشگری. همچنین این پرسشنامه اطلاعات بسیار مناسبی در ارتباط با مهارت های روانی کلی و پتانسیل رهبری فرد ورزشکار ارائه می‌دهد.

ارزیابی نوروفیزیولوژیک:
EEG یا ارزیابی کارکرد مغز با کمک آنالیز امواج مغزی:
مغز فرمانده بدن و عضو کلیدی کنترل ذهن است. مغز توانمند ، تمام اعمال و حرکات انسان را تحت تأثیر خود قرار داده و آنها را بهینه می‌کند. کنترل تمامی حرکات و همینطور افکار انسان تحت تسلط مغز است. پیدایش هرگونه نقص یا اشکال در کارکرد مغز سبب افت عملکرد می‌گردد. رقابت در ورزش قهرمانی نیز بر سر همین اشکالات خرد و ناچیز است.
QEEG وسیله‌ای بزای ارزیابی و آنالیز کارکرد مغز است.
در مغز انسان 4 دسته موج اصلی وجود دارد كه عبارتند از دلتا، تتا، آلفا و بتا. در تمام حلالات رواني تمام اين امواج وجود دارند اما هركدام در حالت خاصي فعاليت بيشتري دارند. امواج دلتا مرتبط با خواب هستند. امواج بتا در طول انجام فعاليت‌هاي شناختي پيچيده، گفتگوهاي منطقي، تفكر و ... ديده مي‌شوند. به طور كلي امواج بتا در حالت برانگيختگي (Arousal) بيشترين فعاليت را دارند. امواج آلفا در حالت آرامش، ريلكسيشن، قدم زدن در پارك و لذت بردن از محيط و... ديده مي‌شوند. برخلاف بتا، آلفا در حالت عدم برانگيختگي بيشترين فعاليت را دارد. امواج تتا در حالت خيالپردازي و تفكر خلاقانه وجود دارند. تتا حالتي است كه فرد تكاليف پيچيده را بصورت خودكار و بدون اينكه فعاليت ذهني زيادي داشته باشد انجام مي‌دهد. امواج دلتا بیشتر در خواب دیده می‌شوند.
فعاليت امواج مغزي شما به شكل برانگيختگي در بدن يا مغزتان بروز مي‌كند. براي اينكه يك ورزشكار موفق باشد لازم است بدنش در حالت برانگيخته و ذهنش در آرامش باشد (قرار گرفتن در Zone). هركدام از امواج مغزي (بتا، آلفا، تتا و دلتا) بايد در سطح خاصي از فعاليت باشند تا اين وضعيت حاصل شود.
QEEG مقدار این امواج را در مغز اندازه‌گیری می‌کند و نتایج آن را در قالب نقشه‌های مغزی نشان می‌دهد. با بررسی این نقشه‌ها به نقاط ضعف و قوت عملکرد مغز پی می‌بریم.

نوروفیدبک:
نوروفيدبك (EEG بيوفيدبك) امکان کنترل فعاليت امواج مغزي را براي كسب بهترين عملكرد، در ورزشكاران رشته‌هاي مختلف ورزشي فراهم مي‌كند. براي مثال براي آرام‌سازي ذهن هنگام تيراندازي با كمان، مي‌توان از نوروفيدبك كمك گرفت. معمولاً يك جفت الكترود روي پوست سر و يك يا دو الكترود هم به لاله گوش‌ها وصل مي‌شوند. امواج مغزی توسط الکترودها دریافت شده و به کامپیوتر هدایت می‌شوند و کنترل تصاویر متحرک روی صفحه مانیتور به دست می‌گیرند. ما معمولاً بدليل ناآگاهي از فعاليت امواج مغزي خود، از تأثيرگذاري مناسب و مطمئن بر آن‌ها ناتوانيم.

در حاليكه نمايش اين امواج روي صفحه مانيتور و فقط چند هزارم ثانيه پس از توليد آن‌ها، به ما اين امكان را مي‌دهد كه آن‌ها را تغيير دهيم. اگر بتوانیم موج مغزی مورد نظر را در مغزمان افزایش دهیم تصاویر به حرکت خود ادامه می‌دهند و در غیر این صورت در جای خود متوقف می‌شوند . این اتفاقات اغلب در قالب یک بازی کامپیوتری، نمایش یک فیلم یا یک انیمیشن می‌افتد. اكنون و به اين ترتيب ما واقعاً قادر به بازآموزي مغزمان شده‌ايم.
در ابتدا تغييرات كوتاه‌مدت هستند اما پس از مدتي دوام بيشتري مي‌يابند و با استمرار نوروفيدبك، تمرين و مديريت، اين آموزش در اكثر افراد اتفاق افتاده و تداوم مي‌يابد.
بیوفیدبک:
سایر فرایندهای فیزیولوژیک بدن را نیز می‌توان به همین شکل تحت کنترل گرفت. دمای بدن، نرخ تنفس، ضربان قلب، تعریق پوست، حجم دم و بازدم و ... را نیز می‌توان با مشاهده آنها و چگونگی تغییراتشان کنترل کرد. کنترل این فرایندهای حیاتی به ویژه در زمین مسابقه و هنگامی‌که تحت استرس زیادی قرار داریم اهمیت ویژه‌ای دارد. با اتصال تعدادي سنسور به قسمت‌هاي محتلف بدن از جمله پوست سر، انگشت دست، دور سينه و ... ضربان قلب، نرخ تنفس، دماي پوست، تعريق پوست، تنش عضلاني و ... اندازه‌گيري شده و در قالب منحني‌هاي مختلف، اشكال و تصاوير متغير و متحرك روي مانيتور نمايش داده مي‌شوند. با ديدن تغييرات مربوط به نرخ تنفس و ... ورزشكار ياد مي‌گيرد كه چگونه آنها را تحت كنترل خود قرار دهد. يادگيري مهارت كنترل اين فرايندهاي حياتي در زمين مسابقه و در لحظات پر استرس اهميت فراواني در عملكرد قهرمانان دارد.

Reaction time: بررسی زمان و نحوه واكنش فرد حين عملكرد ورزشي (تحليل آماري و فيزيولوژيك)


حين اين ارزيابي، ورزشكار در جريان يك سناريوي ورزشي (مانند تصاویری از ورزش شنا، تنیس و ...) قرار مي‌گيرد. در اين سناريو تعدادي تصوير(که به آنها محرك گفته می‌شود) همراه با صدا (مانند صداي تماشاگران در سالن) براي فرد پخش مي‌شود كه بر اساس يك دستورالعمل بايد به آنها پاسخ بدهد. در واقع اين سناريو از يك محرك اخطار و يك محرك هدف تشكيل شده و فرد بايد پس از ديدن هدف يك دكمه را فشار دهد. برای مثال ابتدا صدای شلیک شنیده می‌شود یا کلمه آماده روی مانیتور نقش می‌بندد که همان محرک اخطار است و ورزشکار برای پاسخگویی آماده می‌شود. سپس صدای شلیک دیگر شنیده می‌شود یا تصویر یک توپ که به سمت ورزشکار می‌آید ظاهر می‌شود، این همان محرک هدف است و ورزشکار باید یک پدال را با پای خود فشاردهد (مانند آنچه در حالت استارت اتفاق می‌افتد) یا اینکه با دکمه‌ای به راست یا چپ پاسخ بدهد مانند وقتا که به یک ضربه حریف در بازی تنیس پاسخ می‌دهد. در همین حین، امواج مغزی، ضربان قلب، تعریق پوست، دمای بدن، تنفس و دیگر اطلاعات فیزیولوژیک فرد اندازه‌گیری و ثبت می‌شوند تا بعد مورد بررسی قرار گیرند. فاصله بين تصوير توپ و واكنش فرد زمان واكنش ناميده مي‌شود. بنابراين اين ارزيابي از 3 مرحله تشكيل مي‌شود: زمان استراحت (زمان قبل از ارائه محرك‌ها)، زمان آمادگي (بعد از محرك اخطار) و زمان پاسخ (پس از ارائه محرك هدف). همزمان با محاسبه زمان واكنش، تعداد پاسخ‌هاي درست (مانند فشار دادن دكمه هنگام ديدن توپ) ، پاسخ‌هاي غلط (مانند فشار دادن دكمه سمت راست هنگامي كه توپ به سمت چپ مي‌رود)، خطاها (هنگامي كه به جا پاسخ داده نشود يا نابجا پاسخ داده شود)، امواج مغزي، ضربان قلب، تنش عضلاني، مقاومت پوست، تنفس، دماي بدن و ديگر داده‌هاي فيزيولوژيك نيز ثبت و محاسبه مي‌شوند.
بنابراين اين امكان وجود دارد كه وضعيت فيزيولوژيك ورزشكار را در زمان استراحت، زمان آماده شدن براي واكنش، و پس از ديدن هدف و دادن واكنش بررسي كرد و مشكلات او را در هر مرحله شناسايي كرد. پس از شناسايي مشكلات مي‌توان با كمك اين دستگاه و ساير سيستم‌هاي بيوفيدبك و نوروفيدبك اين اشكالات را برطرف كرد.
پاسخ‌ها در اين سيستم به دو شكل هستند: فشار دادن دكمه با دست و فشار دادن پدال با پا (پدال پايي به ويژه در مورد ورزش‌هايي كه در آنها ورزشكار بايد استارت بزند مانند دوميداني و شنا مؤثر مي‌باشد).
اطلاعات به دست آمده از زمان واكنش، پاسخ هاي درست و غلط و نيز وضعيت فيزيولوژيك فرد بر اساس نوع پاسخ (مثلا پاسخ درست، پاسخ غلط، پاسخ‌هاي حذف شده و ...) و نيز شرايط زماني (مثلا دوره استراحت، دوره آمادگي و دوره واكنش) دسته‌بندي شده و به فرد گزارشي از پاسخ‌هاي او، وضعيت امواج مغزي و واكنش‌هاي فيزيولوژيكش ارائه مي گردد.
با استفاده از اطلاعات فوق، نحوه عملكرد فرد در واكنش موفق و ناموفق به طور جداگانه تحليل شده و با مقايسه وضعيت فيزيولوژيك و مغزي در دو حالت موفق و ناموفق مي‌توان عوامل منتهي به عدم موفقيت را كاهش داده و اصلاح كرد.
از این ابزار می‌توان برای برنامه‌ریزی جلسات نوروفیدبک و بیوفیدبک استفاده فراوانی کرد چراکه نقاط ضعف ورزشکار و زمان‌های عملکرد نامطلوب او شناسایی شده و می‌توان آنها را برطرف کرد.

چگونه ما را بیابید؟

  • جهت ارتباط با پذیرش و گرفتن وقت یا کسب اطلاعات با شماره تلفن‌ زير تماس حاصل كنید:
  • تلفن : 88524024

سایت های مرتبط

  • انجمن سایکوفیزیولوژی کاربردی
  • انجمن نوروفیدبک آمریکا
  • آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز
  • مرکز آتیه درخشان ذهن

 

دانلود ها

  • پکیج ویژه پارند
  • پکیج ویژه پارند (ENG)
  • نوروفیدبک و تیم کانادا
  • نوروفیدبک در المپیک

 

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree